ਚੋਦਾਂ ਦਾ ਨਹੀ ਉਮਰਾਂ ਦਾ ਬਨਵਾਸ ਭੋਗਦੇ

                               ਚੋਦਾਂ ਦਾ ਨਹੀ ਉਮਰਾਂ ਦਾ ਬਨਵਾਸ ਭੋਗਦੇ

                                                            

ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਂਮਾਨਾ ਬਦਲਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਸਾਡਾ ਸਮਾਜਿਕ ਢਾਂਚਾ ਵੀ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਤੋਂ  ਕੋਈ ਪੰਜ ਛੇ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਿਵਾਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਦਾਦੇ ਪੜਦਾਦੇ ਪੁੱਤ ਪੋਤਰੇ ਪੜਪੋਤਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਘਰ ਵਿਚ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੀ ਰੋਟੀਆਂ ਪਕਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਇਕ ਵੇਲੇ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਇਕ ਵੇਲੇ ±ਾਮ ਚਾਹ ਬਣਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।  ਸਭ ਦੇ ਆਪਣੇ _ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵੰਡੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ , ਹੱਥ ਵਟਾਉਂਦੇ । ਆਪਸੀ ਲੜਾਈ ਝਗੜਾ ਘੱਟ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਬੁਂਰਗਾਂ ਦੀ ਇਕ ਘੂਰੀ ਹੀ ਕਾਫੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਬਾਪ, ਦਾਦਾ , ਚਾਚਾ, ਤਾਇਆ ਵਿਆਹਿਆਂ ਵਰਿਆ ਨੂੰ ਆਮ ਕੁੱਟ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਆਮਦਨ ਸੀਮਤ ਸੀ ਤੇ ਖਰਚੇ ਵੀ ਨਾ_ਮਾਤਰ ਸਨ। ਇਕ ਵੱਡੀ ਸਬਾਤ ਵਿਚ ਪੰਦਰਾਂ ਵੀਹ ਜਣਿਆਂ ਦਾ ਗੁਜਾਰਾ ਆਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ।        ਸਮੇ ਦੇ ਨਾਲ_ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਢਾਂਚਾ ਵੀ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਕੱਲੇ_ਇਕੱਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਦਾ ਚਲਣ ਆਮ ਤੇ ਖਾਸ ਹੋ ਗਿਆ । ਤੇ ਰਹਿੰਦੀ ਖੂਹਦੀ ਕਸਰ ਛੋਟੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋ ਕਿ ਪੰਜ, ਸੱਤ ਜਾ ਦਸ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਚਲਣ ਸੀ ਹੁਣ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਦੋ ਤੋ ਵੀ ਘਟ ਕੇ ਇਕ ਦੀ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ । ਛੋਟੇ ਪਰਿਵਾਰ ਹੋਣ  ਕਰਕੇ ਮਾਂ _ਪਿਓ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਛਾ ਹੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਦੀ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਤੋ ਪਾਸੇ ਲਿਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਹੋਲੀ_ਹੋਲੀ ਇਸ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਨਤੀਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।        ਛੋਟੇ ਪਿਰਵਾਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮਾਂ_ਬਾਪ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਉਨੂੰਚ ਪੱਧਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਰਾਂ ਬੱਚੇ ਤੇ ਹੀ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੇ.ਜੀ. ਯੂ.ਕੇ ਜੀ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਟਿਊ±ਨਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਬੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋ ਪਹਿਲਾਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਕਰੈਚ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮਾਂ_ਬਾਪ,ਦਾਦਾ _ਦਾਦੀ,ਭੂਆ ਤੇ ਚਾਚੇ ਦੇ ਲਾਡ_ਪਿਆਰ ਤੋ ਸੱਖਣਾ ਉੱਥੇ ਆਇਆ ਤੇ ਮਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਘੁਲ _ਮਿਲ ਜਾਦਾ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਤੋ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।        ਨੋਵੀਂ , ਦਸਵੀਂ ਤੇ ਅਗਲੀ ਪੜ੍ਰਾਈ ਟਿਊੂ±ਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਹੀ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਦਾ ਦਾਖਲਾ ਕਿਸੇ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਜਾਂ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਕਰਵਾ ਕੇ ਮਾਂ_ਪਿਓ ਕੁਝ ਸੁਰਖਰੂ ਜਿਹਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਗਲਤੀ ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੋ ਹੀ ਮਾਂ_ਪਿਓ ਤੇ ਬੱਚੇ ਦੀਆਂ ਮਾਨਸਿਕ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦਾ ਦੋਰ ±ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਂ ਪਿਓ ਰੁਜਗਾਰ ਜਾਂ ਰੋਂੀ ਦੇ ਬੱਧੇ ਘਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਬੱਚਾ ਕੋਰਸ ਜਾਂ ਨੋਕਰੀ ਦਾ ਮਾਰਿਆ ਘਰ ਤੋ ਦੂਰ। ਬਸ ਬੇਸਹਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਕ ਮੋਬਾਇਲ ਫੋਨ ਦਾ ਹੀ ਸਹਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਬਸ ਮੋਬਾਇਲ ਫੋਨ ਤੇ ਹੀ ਠੀਕ_ਠਾਕ ਹੈ ਖਾਣਾ ਖਾ ਲਿਆ । ਹੋਰ ਕੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਬਸ ਪੰਜ ਸੱਤ ਸੀਮਤ ਵਾਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਂੋ ਰੋਂ ਪੁੱਛ ਕੇ ਮਾਂ_ਪਿਓ ਤੇ ਬੱਚਾ ਤਸੱਲੀ ਜਿਹੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।        ਪਲੱਸ ਟੂ ਕਰਨ ਤੋ ਬਾਅਦ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲਾਆ ਬੱਚਾ ਉਮਰ ਭਰ ਦਾ ਬਨਵਾਸ ਭੋਗਣ ਲਈ ਵੱਡੇ ±ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਖਾਕ ਛਾਣਦਾ ਹੈ। ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਕਮਰੇ, ਬੇ_ਟਾਇਮੀਆਂ ਡਿਊਟੀਆਂ, ਹੋਟਲਾਂ ਜਾਂ ਪੀ.ਜੀ. ਦੇ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਖਾਣੇ ਜਾਂ ਫਾਸਟ ਫੂਡ ਦੇ ਬਰਗਰ ਪੀਜਿਆਂ ਤੇ ਨੂਡਲਾਂ ਨਾਲ ਢਿੱਡ ਭਰਕੇ ਬੱਚੇ ਆਪਦੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਦਿਵਾਲਾ ਕੱਢ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੁੰਧ ਦਹੀਂ ਤੇ ਮਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਖਾਣੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸੁਪਨਾ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੋ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਘਰ ਆਏ ਬੱਚੇ ਬੇਗਾਨਿਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਰaਾ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਵੀ ਘਰੇ ਆ ਕੇ ਅਸਹਿਜ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਘਰ ਵਿਚਲੀਆਂ ਸੁਖ ਸਹੂਲਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਬੇਕਾਰ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।        ਇਕੱਲੇ ਬੱਚੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਮਾਂ_ਪਿਓ ਦੀ ਸਿਹਤ ਤੇ ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਹੇ±ਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਖਰਾਬ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਗੈਰ _ ਹਾਜਰੀ ਕਾਰਨ ਘਰ ਸੁੰਨੇ_ਸੁੰਨੇ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਮੀਆਂ ਬੀਵੀ  ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਭਰਿਆ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਘਰ ਵਿਚੋ ਹਾਸੇ ਖੁ±ੀਆਂ ਲਗਭਗ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਕ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਇਕa ਕੁ±ੱਲਿਆ ਨਹੀਂ, ਸਗੋ ਘਰ_ਘਰ ਵਿਚ ਕੁ±ੱਲਿਅ ਹੈ ਜੋ ਉਮਰਾਂ ਦੇ ਬਨਵਾਸ ਤੇ ਗਏ ਆਪਣੇ ਰਾਮ ਲਛਮਣ ਦਾ ਇੰਤਾਂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਘਰ_ਘਰ ਵਿਚ ਉਹ ਦ±ਰਥ ਬੈਠੇ ਹਨ।        ਬਹੁਤੇ ਘਰਾਂ ਦਾ ਇਹ ਹਾਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਚੰਗਾ ਚੋਖਾ ਬਦਾਉਂਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਖਾਣ ਵੇਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਚੋਰੀਓਂ ਪੂੰਝਦੇ ਹਨ । ਉੱਪਰੋa ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਹੱਸਦੇ ਹਨ ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਰੋਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦਿਲ ਵਿਚਲਾ ਰੋਣ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਘਰ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।        ਉਮਰਾਂ ਦੇ ਬਨਵਾਸ ਤੇ ਗਏ ਰਾਮ ਲਛਮਣ ਬਾਹਰ ਯਾਰਾਂ_ਦੋਸਤਾਂ ਕੋਲੇ ਹੱਸਕੇ , ਬਾਂਰਾਂ ਚ ਘੁੰਮ ਕੇ ਆਪਣਾ ਟਾਇਮ ਪਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਹਰ ਬੱਚੇ ਇਕੱਲੇ ਮਾਂ_ ਪਿਓ ਹੀ ਨਹੀa ਬਾਕੀ ਰਿਬਤੇਦਾਰਾਂ ਮਾਮੇ, ਮਾਸੀਆਂ ਤਾਏ_ਚਾਚੇ, ਭੂਆ ਦੇ ਪਿਆਰ ਤੋa ਵੀ ਸੱਖਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਧੀ ਨੂੰ ਤੋਰ ਮਾਪੇ ਕਈ_ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਅੰਦਰੋਂ ਰੋਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਧੀਆ ਨੂੰ ਤੋਰ ਦੇ ਉਮਰਾਂ ਬੰਧੀ ਰੋaਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪੁੱਤਰਾਂ_ਧੀਆਂ ਤੋa ਹੀ ਨਹੀਂ ਅੱਗੇ ਪੋਤੇ_ ਪੇਤੀਆਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਤੇ ਲਾਡ ਤੋਂ ਵੀ ਸੱਖਣੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।         ਇਕੰਲੇ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਉਹ ਮਾਂ_ਪਿਓ ਵੀ ਡਾਢੇ ਦੁਖੀ ਤੇ ਪa੍ਹੇ±ਾਨ ਹੂੰਦੇ ਹਨ ਜਿੰਨ੍ਰਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਡਾਲਰਾਂ ਤੇ ਪੌਡਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਦੇਖਕੇ ਵਿਦੇ±ਾਂ ਨੂੰ ਉਡਾਰੀ ਮਾਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਲਾਂ ਬੱਧੀ ਨਾ ਮੁੜਨ ਕਰਕੇ ਮਾਵਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਹੀ ਭੁੱਲ ਜਾਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਇਕ ਝਲਕ ਪਾਉਣ ਨੂੰ ਤਰਸਦੀਆਂ ਹਨ।        ਉਮਰਾਂ ਦੋ ਬਨਵਾਸ ਤੇ ਗਏ ਰਾਮ ਲਛਮਣ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਪੇ ਇਕ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ±ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਕੋਈ ±ੌਕ ਨਹੀਂ ਬਸ ਰੋਂੀ ਰੋਟੀ ਦੀ ਮਂਬੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਂਿੰਮੇਵਾਰ ਨਾ ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮਾਂ_ਪਿਓ ਹਨ ਬਲਕਿ ਸਾਡਾ ਸਮਾਜਿਕ ਢਾਂਚਾ ਹੈ । ਛੋਟੇ ਤੇ ਇਕੱਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਹੀ ਮੁੱਖ ਦੋ±ੀ ਹਨ।                                                                                                                                                                                       ਰਮੇ± ਸੇਠੀ ਬਾਦਲ 98766 27233